Văn hóa trích dẫn

TTCT – Khi dạo blog, bạn không thích điều gì? Bạn không thích những blog dùng kiểu chữ “teen” rối mắt? Hay bạn không thích những blog dùng thứ tiếng Việt “online” lạ lẫm?

Còn tôi, tôi hết sức khó chịu khi vào những blog đăng lại bài viết/bài báo/ thơ/nhạc… của người khác mà không ghi nguồn trích dẫn! Thậm chí những ai để cái cụm “sưu tầm” không, tôi cũng thấy phản cảm. Thời đại Google, chỉ cần gõ một câu trong tác phẩm là có thể biết được tên tác giả. Thao tác rất đơn giản. Nếu bạn đã là một blogger, một người dùng Internet thường xuyên thì bạn không thể nói thao tác ấy là quá sức của mình được!

Mà không chỉ trên blog, khi cầm trong tay tập san kỷ niệm ngày thành lập của một trường đại học nổi tiếng, tôi cũng cảm thấy hơi xấu hổ giùm cho một số tác giả có bài đăng trong đó. Dù rất đáng khen là dân kỹ thuật nhưng thuộc thơ văn khá nhiều. Tuy nhiên, đã là dân kỹ thuật, dân làm khoa học (ít nhất cũng đã viết xong luận văn tốt nghiệp rồi) thì họ phải hiểu hơn ai hết nguyên tắc ghi nguồn trích dẫn.

Lần đầu nộp báo cáo ở Pháp, việc đầu tiên tôi bị thầy chỉnh sửa chính là cách ghi trích dẫn. Ghi chú tài liệu trích dẫn phải được đặt ngay sau ý mà mình trích dẫn. Tài liệu trích dẫn phải ghi đầy đủ tên tác giả, nhà xuất bản, tạp chí, năm phát hành… Điều đấy không chỉ thể hiện thái độ trân trọng với sáng tạo của người khác, mà còn tạo điều kiện dễ dàng cho công tác tra cứu sau này.

Khi viết một báo cáo như vậy, chỉ cần một ý nhỏ tham khảo từ người khác đưa vào hỗ trợ cho ý chính (trong một đoạn nhỏ của cái tác phẩm lớn của bạn) là bạn đã có nghĩa vụ phải biết ơn tác giả của ý nhỏ đó rồi. Đằng này, có bạn lấy nguyên một khổ thơ, một câu danh ngôn… mà chẳng thèm ghi tên ai, cứ như đó là sáng tác của mình thì đấy không còn là biểu hiện của sự vô tình, đấy là biểu hiện của cái mà dân gian hay gọi là… “cầm nhầm”!

Đáng buồn thay, việc “tiết kiệm mực” không ghi nguồn trích dẫn chẳng phải là một hiện tượng, mà là một thực trạng. Điển hình, đọc tập san mà tôi đề cập ở trên sẽ thấy đầy rẫy “thơ chùa”, đọc cứ tưởng… ca dao (mà thật ra dùng ca dao cũng phải ghi thêm chữ “ca dao” ở trong ngoặc đơn)!

Quay lại thế giới blog, việc “giả đò làm ngơ” khi xài “hàng lượm” nhiều khỏi phải nói! Thỉnh thoảng thấy có vài blog ghi blast kèm theo tên tác giả, mừng quá, nhìn kỹ lại mới thấy đó là blog của những người hay có bài bị chôm nhất: blog của nhà thơ Đỗ Trung Quân, blog của nhà văn Nguyễn Quang Lập… Có lẽ hơn ai hết, họ hiểu nỗi đau bị “cầm nhầm” là như thế nào, nên dù chỉ mượn cái tứ nhỏ nhoi họ vẫn lịch sự ghi nguồn trích dẫn!

Không khó gì khi dùng Google để tìm tên tác giả. Càng quá dễ để viết một cái tên vào trong một dấu ngoặc ở cuối blast/entry của bạn. Cho nên đừng để dễ dàng đánh mất sự trân trọng với lao động của người khác, cũng như lòng tự trọng của chính bản thân bạn!
LÊ PHAN

www.tuoitre.com.vn

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: